Тыва дылдың амгы байдалы болгаш хөгжүлдезиниң төөгүзүн чугаалажып сүмележир сорулгалыг «Тыва дыл – чоннуң өнчүзү» VI республика чергелиг шуулганы бо хүн Тываның Чазааның Бажыңынга болуп эрткен. Улуг хемчегни Тыва Республиканың Өөредилге яамызы, Национал школа хөгжүдер институт болгаш Тываның күрүне университеди Тыва дыл хүнүнге тураскаадып, кады организастаан. Аңаа Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг, Тыва Республиканың Дээди Хуралының (парламентизиниң) даргазы Каң-оол Даваа, ТР-ниң Чазааның Даргазының оралакчызы Елена Хардикова, ТР-ниң Өөредилге яамызының сайыдының хүлээлгезин күүседип турар Алексей Храмцов база албан черлериниң, хөй-ниити организацияларының удуртукчулары, тыва дыл башкылары, эртемденнер, чогаалчылар киришкен. Бо чылын шуулганның эртип турар темазы – «Тыва дыл болгаш амгы үе».

Шуулганның ажылы 2 кезектен тургустунган – бирги кезээнде Тываның күрүне университединге Zoom харылзаа таварыштыр «Тыва дылдың башкылаашкынының амгы байдал» база «Тыва литератураның болгаш улустуң аас чогаадылгазының эң-не чугула айтырыглары» деп темаларлыг «төгерик столдар» эрткен.

Ийиги пленарлыг кезээ Тыва дыл хүнүнге болгаш ТАР-ның 100 чыл оюнга тураскааткан. Тыва дылды кадагалап арттырар, ону сайзырадыр болгаш аныяк салгалдың тѳрээн дылынга ынакшылын, сонуургалын күштелдирер сорулга-биле 2016 чылдың январь 18-те хүлээп алган Тываның Чазааның Доктаалы ёзугаар ноябрь 1-ниң хүнүн Тыва дыл хүнү деп чарлаанын сагындыраалыңар.
Шуулганның байырлыг кезээнде Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг байыр чедириишкинниг сөс ап, күрүне шаңналдарын тывыскан. Тыва Республиканың Баштыңының хүндүлел бижиктеринге база ТАР-ның 100 чыл оюнга тураскааткан медальдарга хөй чылдарда киирген улуг үлүг-хуузу дээш республиканың хоочун тыва дыл башкылары төлептиг болган.

«Тыва Республиканың Баштыңының национал литературлуг шаңналының» тиилекчилери:
- Россия болгаш Тыва Республиканың чоннарының мөзү-шынар болгаш сагыш-сеткил культуразының эн-не дээди сүзүүн сиңирген бедик деңнелдиг чечен чогаал дээш - «Сеткилимниң кыйгызы» деп номнуң автору Алдын-кыс Коңгар-ооловна Септел.
- Тыва чечен чогаалдың чаагай чаңчылдарын хумагалап сайзырадыр база нептередир, бедик деңнелдиг уран-чечен очулга ажылынга киирген үлүү дээш Чинагийн Галсанның «Дошкун чылдарның тоожузу» деп номну орус дылче очулдурган Инна Павловна Принцева.
- Тыва литератураның сайзыралынга киирген үлүг-хуузу дээш «Эглиш дивээн экер эрес гвардейжи эки турачы санитар кыстар» деп чогаалдың автору Дина Даировна Ондар.
Кол илеткелди ТР-ниң өөредилге сайыдының бирги оралакчызы Владимир Монгуш кылган. Ол тыва дылдың амгы байдалы болгаш келир үезиниң дугайында база Тыва Республиканыӊ девискээринге тыва дылды камгалап, кадагалап алырыныӊ чугулазын, төрээн тыва дылды салгалдан салгалже дамчыдарының чугулазын илеткээн. «Тыва дылды сайзырадыры-биле 2016 чылдан тура, чылдың-на күрүне деннелдиг хемчеглерни эрттирип турары онза» - деп, Владимир Монгуш демдеглээн.

Шуулганга республиканың тыва дыл инспектору кылдыр Национал школа хөгжүдер институттуң директору, философия эртемнериниң кандидады Сайзана Товууну томуйлаан.

Хуралдың түңнел кезээнге киржикчилер боттарының санал-оналын чугаалап, сайгарылганы кылган.
Тыва дыл хүнүнге тураскааткан «Тыва дыл – чоннуң өнчүзү» деп республика чергелиг VI шуулганының шиитпирин үндүрген.

Чуруктарны ТР-ниң Чазааның парлалга албанындан алган

#минобразованиятыва #ирнш #форумтувинскогоязыка #тывадылхүнү