Сураглыг кыдат философ, эрте-бурунгу угаакчы Конфуцийниң «Башкы биле өөреникчи кады өзер...» деп цитатазы «Чылдың башкызы – 2022» деп Бүгү российжи мөөрейниң регионалдыг чадазының тииилекчизи, Чеди-Хөл кожууннуң Хову-Аксы ортумак школазының эге класс башкызы Наталья Леонидовна Ооржакка ханы утказы-биле чоок тааржыр.

Башкы – улуг-даа, бичии-даа кижиге мерген-угаанныг, биче сеткилдиг, хөйнү билир, кандыг-даа кижи-биле ниити дылды тып аптар, бүгү талазы-биле сайзыраңгай кижи. Ол, шынап-ла, ындыг.

Чаштарны эртем делегейинче эге класс башкылары киирер. Олар 1 класстан 4 класска чедир номчуур-бижиириниң билиглерин, аргаларын өөредип, кижи кандыг болур ужурлуг деп кижизидилге ажылын чорудар. Ол дээрге улуг харыысалга.

Таныжыңар, Наталья Леонидовна Ооржак. Школада 12 чыл ажылдап турар. Амгы үеде 4-кү классчыларны доостуруп үдээринге белен. 12 чыл дургузунда бо 3 дугаар эге школаны доозуп турар клазы.

- «Башкы болур деп күзел, кара чажымдан тура, бодап алган күзелим-дир. Башкы болуру дээрге, уругларга ынак, олар-биле билиг, арга-дуржулга болгаш сагыш-сеткилдиң чылыы-биле үлежири. Башкы бедик мергежил билиглиг, корум-чурумнуг, харыылсалгалыг болгаш эптиг-эвилең, чымчак сеткилдиг болур ужурлуг. А ол ышкаш өөредилге болгаш кижизидилге ажыл-чорудулгазында бот-идепкейлиг база чогаадыкчы арга-шинектиг болур.

2009 чылда башкылар мөөрейиниң дугайында билип, идепкейлиг киришкен мен. Бир дугаар киришкеним ол. 2014 чылда база киришкеш, 7 тергиин башкы санынче кирип, «Башкы тергиининге чүткүл дээш» деп номинацияны алган мен. Башкылар мөөрейинге 3 катап киришкен мен. Бо чылын үре-түңнелдиг болуп, тиилекчи атты чаалап алганымга канчаар-даа өөрүүр-дүр мен. Бо сорулгамга 12 чыл белеткенип келдим.

Мөөрейге белеткенип турган үемде, өөредилгениң чаартынган технологияларын база хууда-уг-шиин көөр аргага даянып, өөреникчилерни кижизидер аргаларны дилеп турган мен. Сайгарыкчы угаан-бодалды сайзырадыр технологияның дугайында билип, ук темага хамаарыштыр методиктиг пособиелерни шиңгээдип ап, бодумнуң кичээлдеримге, класс шактарынга база класстан дашкаар ажыл-чорудулгага технологияның аргаларын ажыглап турдум.

Мөөрей меңээ сорук кириишкинни, өзүп орар салгалдың өөредилгезинге болгаш кижизидилгезинге дээштиг аргаларның дилээшкинин, үнелеп четпес дуржулганы болгаш бодунуң мергежил башкылаашкынынга бараалгадыр чогаадыкчы көрүш-биле көөр арганы берген. Киржикчи коллегаларымдан – дидим, шаптараазыннарны ажып эртер чайгылыш чок чорукту база янзы-бүрү технологияларны ажыглаар арга-дуржулганы өөренип алдым.

Бир дугаар башкым Елизавета Кенденовна Монгушка, улуг класстарга клазым башкызы Татьяна Васильевна Козловскаяга өөрүп четтиргеним илередип тур мен. База мени деткип, методиктиг сүмелерни берип, кичээлдеримге белеткел үезинде көргүскен дузазы дээш школамның башкыларынга улуу-биле четтирдим.

Коллегаларым башкыларга черле тура дүшпейн, салган сорулгазын эчизинге чедирерин, күзелдеринге чедип алыр шиитпирлерни тып, билиин бедидерин, чаа-чаа тиилелгелер болгаш чедиишкинерни күзээр-дир мен».